Proud2bme Forum

"Wat is gezond?"

Heb jij nieuwtjes over gezondheid en voeding? Bespreek en plaats het hier.

"Wat is gezond?"

Berichtdoor stella » za maart 27, 2010 12:34

Bron: Volkskrant Magazine 27-03-2010

wat is gezond?

Een broodje verwarring
Het klinkt handzaam en sexy en komt meestal uit Amerika: een lijstje met supergoede voedingsmiddelen die garant staan voor een lang en gezond leven. Maar volgens Nederlandse deskundigen is goede voeding vooral het resultaat van een gezond eetpatroon. De consument is ondertussen de weg kwijt.

Eten is stress geworden.


MAC VAN DINTHER

The 11 Best Foods You Aren’t Eating luidde de kop en het was een van de meest aangeklikte en doorgestuurde artikelen op de site van The New York Times van het afgelopen jaar. Een echt artikel was het niet eens, alleen maar een lijstje etenswaren.

Bovenaan stond rode biet, gevolgd door witte kool, snijbiet, granaatappelsap, gedroogde pruimen, kaneel, pompoenpitten, sardientjes in blik, kurkuma, blauwe bessen en pompoen.

Een nogal willekeurig lijstje, met de wetenschappelijke diepgang van een houtvlot. En dan nog: hoeveel kurkuma moet een mens eten om profijt te hebben van de vermeende kankerwerende eigenschappen van het gele poeder? Een ons, een pond?

Dat zo’n lijstje toch populair kan worden, zegt maar één ding: we weten het niet meer. Nog nooit is ons voedsel zo goed, zo overvloedig en zo veilig geweest, zeggen wetenschappers en de voedselindustrie. En toch maken we aan de lopende band de verkeerde keuzen. We eten ongezond en te veel, we vinden het goede vies en het foute lekker, we worden dik, we worden ziek.

Eten is stress, we worden geteisterd door onzekerheid. Niks is meer eenduidig. Er is goed en fout vet, gunstig en ongunstig cholesterol. Is echte boter beter dan margarine, of juist omgekeerd? Met twee glazen wijn per dag leef je langer, maar alcohol is toch vergif? Word je van goed vet net zo dik als van slecht vet? Is honing gezonder dan suiker? In chocola schijnen toch gezonde stofjes te zitten.

Tekenend voor de verwarring is dat de hedendaagse discussie over gezond eten niet gaat over boterhammen en biefstukken, maar over moleculaire abstracties als calorieën, vezels, vitaminen, anti-oxidanten en koolhydraten. Een maaltijd is een stapel voedingsstoffen geworden in plaats van wat het vroeger vooral was: een bord eten.

We willen ons ergens aan vastklampen en dan bieden lijstjes uitkomst. Die zijn er genoeg. Google ‘health foods’ of ‘superfoods’ en ze rollen over je scherm: ‘Six superfoods in disguise’, ‘Eight foods you should eat every day’, ‘Fourteen foods that will change your life’. Dit soort lijstjes kennen altijd een paar vaste gasten, zoals bonen, broccoli, vette vis, havermout en blauwe bessen. Maar er zitten ook steevast een paar rare snuiters tussen. Met opzet, want dat maakt de lijstjes zo leuk.

Zo schaart het blad Men’s Health varkenskarbonaden en volvette kaas onder supervoedsel. Karbonaden zitten vol selenium, een mineraal dat het risico op prostaatkanker zou verkleinen. Kaas is een bron van spieropbouwende caseïne. En bovendien een poel van verzadigd vet, zal elke diëtist zeggen, maar dat terzijde.

Rode peper is ook zo’n dwaalgast. Een halve theelepel voor elke maaltijd zorgt ervoor dat je daarna 16 procent minder eet, en nog minder als je je tong verbrandt.

Eieren zaten lang in het verdomhoekje omdat ze ons ‘foute’ cholesterol zouden verhogen – een opvatting die inmiddels is achterhaald. Ze maken een comeback als gezond voedsel. Jonny Bowden, een Amerikaanse afvalgoeroe en auteur van het boek The 150 healthiest Foods on Earth, is er gek op. Eieren zijn ‘het perfecte voedsel uit de natuur’, aldus Jonny, die ons vanaf de kaft aankijkt met het geblondeerde hoofd van een vijftiger die eruit probeert te zien als een veertiger die doet alsof hij dertig is (hij schijnt in de 60 te zijn).

Ei is een rijke bron van phosphatidylcholine, luteïne en zeaxanthine, wat goed schijnt te zijn voor de ogen. Bowden eet ze bij voorkeur rauw in een smoothie, zodat alle vitaminen behouden blijven, maar pocheren of bakken mag ook. ‘Ik heb liever dat je ze als roerei eet dan helemaal niet.’ De schat.

Eieren krijgen een ster in Bowdens lijst omdat ze supergezond zijn, net als – daar heb je ze weer – broccoli, bieten, bonen en blauwe bessen. Maar ook shiitakes (‘superstar mushroom’), quinoa, avocado’s, kokosnoten, amandelen, zuurkool, zeewier en boter.

Boter? Dat zit toch vol verzadigd vet, waarvan ons wordt aangeraden er met een boogje omheen te lopen? Flauwekul, vindt Bowden. Een beetje verzadigd vet kan geen kwaad en boter zit vol goede vitaminen A, E, K en D die juist in vet oplossen. Smeren met die handel.

Denk niet dat het geen effect heeft. Volgens het onderzoeksbureau Nielsen is de omzet in bosbessen, spinazie, zalm en groene thee in Groot-Brittannië met sprongen gestegen sinds ze zijn ontdekt als supervoedsel.

Het kan ook anders. Voor wie niet gelooft in Bowden is Michael Pollan misschien wat. Pollan is een serieuze hoogleraar in Berkeley, Californië. Hij maakte naam met boeken waarin hij de Amerikaanse eetindustrie fileert (The Omnivore’s Dilemma, In Defense of Food). Onlangs stelde hij een boekje samen getiteld Food Rules. An Eater’s Manual.

Verwacht geen uiteenzettingen over flavenoïden, anti-oxidanten en polyfenolen, dat is juist de taal waar Pollan zich tegen afzet. Wetenschappers, schrijft hij, weten veel minder dan ze pretenderen. De huidige voedselwetenschap staat op het punt waar de chirurgie zich bevond in de 17de eeuw. ‘Veelbelovend, maar zou u zich laten opereren?’

Pollan vertrouwt meer op cultuur, gezond verstand en overlevering. Daaraan ontleent hij zijn 64 eetregels. ‘Eet niks dat je grootmoeder niet als eten zou herkennen’, is zo’n regel. ‘Vermijd producten met een gezondheidsclaim’, is een andere. Of: ‘Eet geen voedsel waarvoor reclame wordt gemaakt.’ Alleen grote bedrijven hebben geld voor reclame en die maken niet het beste voedsel.

Andere regels gaan over de manier van eten. ‘Het is geen voedsel als het door het raam van je auto wordt aangereikt.’ Dat zegt wat over de Amerikaanse eetgewoonten. ‘Eet langzaam’, ‘eet aan tafel’ en ‘koop kleinere borden’ zijn simpele tips. ‘Betaal meer, eet minder’ is een boodschap die boeren wel maar consumenten niet als muziek in de oren zal klinken.

Het zijn goed bedoelde adviezen, soms nuttig, soms amusant, soms leerzaam (‘Eet als je honger hebt, niet als je je verveelt’), soms overdreven. Als we alles uit ons leven moeten schrappen dat onze oma’s niet herkennen kunnen we terug naar een hutje op de hei.

Het is misschien allemaal iets te veel voor ons nuchtere Hollanders. Maar geen nood. Tegenover het supervoedsel van Jonny Bowden en de oma van Michael Pollan staat de degelijkheid van Martijn Katan.

Nederlands bekendste voedingswetenschapper doet ook een poging ons de weg te wijzen in het voedseldoolhof. De ondertitel van zijn boek Wat is nu gezond? zegt het al: Fabels en feiten over voeding. Katan schopt met plezier heilige huisjes omver. Hij roept doodleuk dat een broodje kroket gezonder is dan een broodje kaas (een kroket bevat minder vet en gezond paardenvlees) en relativeert het belang van fruit.

Dat fruit veel vitamine bevat is volgens hem een fabeltje. ‘Fruit bevat nuttige voedingsstoffen, maar niet alle en niet overdreven veel.’ En van sinaasappelsap word je net zo dik als van cola (er zit evenveel suiker in).

De mens is een auto, schrijft Katan. Daar moet benzine in, anders rijdt-ie niet. Tank je meer dan je verbruikt, dan hou je benzine over. Hoe langer je dat doet, hoe voller je reservetank (lees: je buik) wordt. Voor afvallers heeft hij goed en slecht nieuws: alle diëten werken, maar de kilo’s komen vroeg of laat toch weer terug. Dat heeft te maken met de ruststofwisseling, de energie die je lichaam gebruikt als het niet beweegt om het hart te laten kloppen, het bloed rond te pompen en adem te halen.

Als je dunner wordt, verbruikt je lichaam minder energie. Om zo dun te blijven, moet je dus blijvend minder eten en mag je niet terugvallen in je oude patroon.

Wat gezond is, hangt ook af van de omstandigheden, benadrukt Katan. Honderd jaar geleden was het een goed advies om genoeg vlees, melk en eieren te eten. Nu alles er in overvloed is, geldt dat advies niet meer.

Op de tafel van Katan staan vandaag de dag geen kaas, witbrood, boter, worst, mayonaise, volle melk, bier, vruchtensap, cola, drop en nootjes. Wel magere melk, havermout, bonen, erwten, margarine, fritessaus, sardines, soep en paardenvlees. Met koffie is ook niks mis. ‘Veel mensen denken dat koffie slecht voor je is, maar dat valt eigenlijk wel mee.’

Bowdens supervoedsel, het gezonde verstand van Pollan (en zijn oma) of de wetenschappelijke nuchterheid van Katan, wat zal het worden? We vragen het aan het Voedingscentrum in Den Haag, de instantie die ons moet voorlichten over wat gezond eten is.

Voedingsdeskundige Henk van den Berg heeft alle boeken doorgeworsteld, maar hij verkondigt liever zijn eigen boodschap: eet gevarieerd, niet te veel, niet te veel verzadigd vet en beweeg. Het klinkt minder sexy dan Fourteen superfoods that change your life, of: ‘Eet niks dat je overgrootmoeder niet als eten zou herkennen’, beaamt Van den Berg. Maar het is wel de simpele waarheid.

Goede voeding is geen kwestie van een handjevol supervoedsel, maar het resultaat van een gezond eetpatroon. Van een dieet van bessen, sardines en kurkuma word je niet gezond. Van een eetpatroon met veel groente en fruit, magere melk, vezels en vis wel.

Het is een boodschap die iedereen kent, maar niet bevredigt. Want het grootste raadsel waarop niemand antwoord geeft, is: waarom heeft de natuur ons opgezadeld met ‘lekker’? Katans vergelijking met een auto klinkt aardig, maar slaat de plank mis. Een auto maakt het niks uit of je er Shell of Esso in gooit, maar wij mensen hebben smaak.

De verkeerde smaak, jammer genoeg. Wij vinden chips lekkerder dan boerenkool, eten liever Mars dan spruitjes en het kind dat havermoutpap prefereert boven roomijs moet nog geboren worden.

Het zit in onze genen, zegt Van den Berg. Vet en suiker, uitstekende brandstoffen voor het lichaam, waren schaars op de savanne waar de oermens rondliep. Wie ze vond, at zoveel als hij binnen kon krijgen. Nu zijn vet en suiker alom aanwezig, maar onze genen hebben zich nog niet aangepast.

Dat gebeurt uiteindelijk vanzelf wel als dikke mensen eerder dood gaan en minder kinderen krijgen dan slanke, maar dat kan nog wel even duren.

Tot die tijd moeten we ons beheersen. En gevarieerd eten, meer groenten, minder ‘slecht’ (verzadigd) vet. Wat overigens helemaal niet zo slecht is als iedereen beweert, zeggen sommige wetenschappers nu. Zucht.

Tien etenswaren van Jonny Bowden
1. Rode biet Bevat kalium en betacyanine, een stof die kanker zou bestrijden.

2. Linzen Tjokvol vezels, goed voor de spijsvertering.

3. Avocado Bevat enkelvoudig onverzadigd vet, wat het cholesterolgehalte zou verlagen.

4. Kokosnoot Bron van laurine, een verzadigd vetzuur dat ook werkzaam zou zijn tegen kanker.

5. Blauwe bessen Bevatten anti-oxidanten die werkzaam zouden zijn tegen alzheimer en parkinson.

6. Boter Bron van in vet oplosbare vitaminen A, E, K en D. Vitamine A draagt bij aan de werking van het immuunsysteem. Bevat ‘goede’ omega-3 en enkelvoudig onverzadigd vet (hetzelfde als in olijfolie).

7. Walnoten Bevat het hoogste gehalte omega-3 vetzuren van alle noten. Zou onder meer helpen tegen depressies.

8. Eieren Propvol eiwit, belangrijke bouwstof, en essentiële vetzuren. Zouden helpen borstkanker te voorkomen.

9. Kaneel Bevat een stof die op insuline lijkt en reguleert daardoor naar verluidt het suikergehalte in het bloed, zou ook menstruatiepijn kunnen verlichten.

10. Thee (zwart en groen) Bevat polyfenolen die werkzaam zouden zijn tegen kanker. Goed voor hart en bloedvaten.

Tien gezonde voedingsmiddelen volgens Martijn Katan
1. Vette vis Sardines, makreel en haringzijn rijk aan omega-3 vetzuren en hebben vermoedelijk een beschermend effect op het hart.

2. Havermout Bevat vezel, onverzadigd vetzuur en vitamine B.

3. Paardenvlees Bevat minder vet, meer ijzer en meer vitaminen dan rund of varken.

4. Lever Bevat vijf keer zoveel ijzer als rundvlees en twintig keer zoveel als varkensvlees. Te weinig ijzer leidt tot bloedarmoede. Ook bloedworst is rijk aan ijzer.

5. Magere melk Leverancier van kalk, belangrijk voor de botopbouw, en vitamine B12.

6. Fritessaus Bestaat voor driekwart uit water en voor een kwart uit plantaardige olie, rijk aan onverzadigd vet.

7. Soep Vult, en levert maar weinig calorieën.

8. Sushi Bevat weinig calorieën en veel belangrijke voedingsstoffen zoals vitamine D, B12, jodium en omega-3 vetzuur.

9. Worteltjes Bevatten caroteen dat in het lichaam wordt omgezet in vitamine A. Dat is nodig voor de ogen.

10. Water Lest de dorst zonder calorieën.

Tien gezonde voedingsmiddelen volgens Martijn Katan
Tien geboden van Michael Pollan

- Vermijd producten met meer dan vijf ingrediënten.

- Koop zo min mogelijk in de supermarkt.

- Eet vooral planten.

- Eet vlees van dieren die zelf goed hebben gegeten.

- Betaal meer, eet minder.

- Stop met eten vóór je vol zit.

- Eet alleen als je honger hebt.

- Koop kleinere borden.

- Eet aan tafel.

- Kook.
Avatar gebruiker
stella
Proud2Bproudy
 
Berichten: 1838
Geregistreerd op: wo mei 27, 2009 17:13
Woonplaats: Utrecht

Re: "Wat is gezond?"

Berichtdoor Balletbabe » di mei 11, 2010 22:11

haha wat een goede!

Eet producten waar minder dan 5 ingredienten in zitten!
Balletbabe
Proud2Bgreen
 
Berichten: 6
Geregistreerd op: za jan 16, 2010 23:03

Re: "Wat is gezond?"

Berichtdoor proud2bmoderator12 » di mei 18, 2010 10:37

Leuk artikel!!
Avatar gebruiker
proud2bmoderator12
Proud2Bmoderator
 
Berichten: 11128
Geregistreerd op: do feb 25, 2010 15:04
 

Stuur proud2bmoderator12 een E-card!

Re: "Wat is gezond?"

Berichtdoor Alaska » di mei 18, 2010 18:19

jemig :P
ik ga me altijd schuldig voelen van die dingen
want het voelt echt alsof het nooit goed is haha :P
Alaska
Proud2Bhere
 
Berichten: 389
Geregistreerd op: vr nov 06, 2009 14:12

Re: "Wat is gezond?"

Berichtdoor stella » di mei 18, 2010 21:15

@ Alaska: Volgens mij is dat precies de boodschap van de auteur van dit artikel; het is gewoon nooit goed!
Ik bedoel, wie gaat er nou een halve eetlepel rode peper voor elke maaltijd eten? Of quinoa? Haha, ik weet niet eens wat het is en ik voel me prima ;)
Avatar gebruiker
stella
Proud2Bproudy
 
Berichten: 1838
Geregistreerd op: wo mei 27, 2009 17:13
Woonplaats: Utrecht

Re: "Wat is gezond?"

Berichtdoor Imke* » vr mei 28, 2010 11:27

Misschien een hele stomme vraag, maar moet je inderdaad alleen eten als je honger hebt?
Ik val liever op dan af
Loesje
Avatar gebruiker
Imke*
Proud2post
 
Berichten: 777
Geregistreerd op: ma nov 30, 2009 18:25

Re: "Wat is gezond?"

Berichtdoor Tetsu-Chan » zo mei 30, 2010 15:13

Imke* schreef:Misschien een hele stomme vraag, maar moet je inderdaad alleen eten als je honger hebt?

Nee zo zit het niet direct. Honger, is net als dorst eigenlijk vaak een teken van dat je lichaam het aangeeft echt wat nodig te hebben. Gewoon een standaard voedingspatroon houden met afwisseling enzo. Daarnaast moet je wel wat eten als je lichaam het aangeeft. Ik worstel er zelf ook mee hoor, maar ik weet wel dat je lichaam geleidelijk over de hele dag de energie nodig heeft, als je dan honger krijgt dan geeft het aan extra nodig te hebben voor energie enzo. =)
24 jaar: Voor een groot gedeelte hersteld van Anorexia, ik kan weer echt lachen, genieten van kleine mooie dingen, ik dacht dat het nooit meer mogelijk was. Jij kan het het ook!
Tetsu-Chan
Proud2post
 
Berichten: 698
Geregistreerd op: di feb 23, 2010 11:54


Keer terug naar Nieuwtjes en weetjes

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast